Ουκρανία

Πλάνα που διαμοιράζονται σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης απεικονίζουν έναν ναό να φλέγεται. Χρήστες που κοινοποιούν το βιντεοληπτικό υλικό ισχυρίζονται πως αυτό απεικονίζει μια πυρπολημένη από «ναζί Ουκρανούς» εκκλησία του Πατριαρχείου Μόσχας, η οποία βρίσκεται στο χωριό Νοβοπόλταβκα της περιφέρειας του Μικολάιβ, στην Ουκρανία. Τον ισχυρισμό αναπαρήγαγε και η Ρωσική Πρεσβεία στο Λονδίνο διαμέσου της πλατφόρμας του Facebook. Ωστόσο, τα ανωτέρω δεν ευσταθούν καθώς ένα σύνολο ανοιχτών δεδομένων τεκμηριώνουν ότι το βίντεο παρουσίαζεται εκτός θεματικού και χρονικού πλαισίου. Ας δούμε όμως τι ισχύει αναλυτικά.
]]>

Πρόσφατα κυκλοφόρησε στον ηλεκτρονικό τύπο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βιντεοληπτικό υλικό που πλαισιώθηκε σε δημοσιεύματα ως να απεικονίζει δύο Ουκρανούς στρατιώτες να τρομοκρατούν και να παρενοχλούν μητέρα, η οποία επέβαινε σε Ι.Χ. με το ανήλικο παιδί της. Ο ισχυρισμός προωθήθηκε και από το Ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα του Twitter. Ωστόσο, ένα σύνολο ανοιχτών δεδομένων συνηγορεί υπέρ του ισχυρισμού ότι το βίντεο έχει ληφθεί σε εδάφη που βρίσκονται υπό ρωσική κατοχή, γεγονός που το καθιστά σκηνοθετημένο. Ας δούμε τι ισχύει.
]]>

Κυκλοφορεί εσχάτως στον ηλεκτρονικό τύπο η φημολογία ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αντικαταστάθηκε από σωσία του σε πρόσφατη επίσκεψη στην ισοπεδωμένη Μαριούπολη. Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ, δημοσιεύματα του τοπικού τύπου χρησιμοποιούν ένα κολλάζ τριών πορτρέτων -προφίλ- του Πούτιν, το οποίο εξυπηρετεί τη σύγκριση στα χαρακτηριστικά του προσώπου του, όπως το πηγούνι. Ωστόσο, τόσο η χρονική όσο και η χωρική πλαισίωση των επιμέρους φωτογραφιών είναι παραπλανητικές. Ας δούμε τι ισχύει.
]]>

Σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορεί ο ισχυρισμός ότι στο Μάινχαϊμ της Γερμανίας σε σειρά από τανκς που μεταφέρονταν στην Πολωνία, αναγραφόταν η ναζιστική φράση «14/88». Ο παραπλανητικός αυτός ισχυρισμός βασίστηκε σε ένα βίντεο, που έχει υποστεί ψηφιακή επεξεργασία.
]]>

Με αφορμή την επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ στην ουκρανική πρωτεύουσα στις 20 Φεβρουαρίου του 2023, και την συνάντησή του με τον Ουκρανό ομόλογό του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, διαμοιράζεται τα τελευταία εικοσιτετράωρα η φημολογία ότι ο Ζελένσκι συνοδεύεται από σωσία του, ο οποίος τον αντικαθιστά σε διάφορες, δημόσιες εμφανίσεις. Ωστόσο, αυτός ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Θύμα του έπεσε και ο καθηγητής Κοινωνικής και Πολιτικής Ανάλυσης της Επικοινωνίας του ΕΚΠΑ, Γιώργος Πλειός, ο οποίος ασχολείται ενεργά με την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. Ας δούμε τι ισχύει.
]]>

«BBC. Παρουσίασε τα ποσά που έχουν δεσμευτεί να διαθέσουν οι Ευρωπαϊκές χώρες για την Ουκρανία. Η Ελλάδα (σωστά μαντέψατε) είναι από τις πρώτες στο κουβαρνταλίκι…Δεσμεύτηκε να διαθέσει…260 εκατομμύρια ευρώ!! Και για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης: Η Γαλλία δεσμεύτηκε να διαθέσει 16 εκατομμύρια (δεκαέξι) και η Ιταλία 11 εκατομμύρια!!!» αναφέρεται σε ανάρτηση στο Facebook με τον ψευδή ισχυρισμό που κοινοποιήθηκε περισσότερες από 150 φορές από όταν δημοσιεύθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2023.

Η ιδέα ότι η Ουκρανία έχει σκηνοθετήσει φρικαλεότητες έχει προωθηθεί αρκετές φορές από τις ρωσικές αρχές, για παράδειγμα μετά την ανακάλυψη πτωμάτων αμάχων στην Μπούτσα, κοντά στο Κίεβο, στις αρχές του περασμένου Απριλίου. Δύο αποσπάσματα ενός βίντεο κακής ποιότητας χρησιμοποιήθηκαν τότε για να ισχυριστούν ότι δύο κομπάρσοι έπαιζαν τους νεκρούς, κάτι που το AFP μπόρεσε να διαψεύσει χάρη στις δημοσιογραφικές ομάδες του που βρίσκονταν επί τόπου.

«Έδωσε πάλι τα ρέστα του ο Μπίντες! Δεν είναι φώτοσοπ να ξέρετε… Αλήθεια συνέβη…(…)», αναφέρει μια ανάρτηση στο Facebook από τις 24 Δεκεμβρίου 2022. Η χρήστης γράφει λανθασμένα το όνομα του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν ως «Μπιντες».