Εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες έχουν έρθει στην Ελλάδα κυρίως από θαλάσσιες ροές, προκαλώντας ισχυρές αντιδράσεις από τον ελληνικό πληθυσμό. Συχνά χρήστες των κοινωνικών μέσων διαδικτύωσης στοχεύουν τους μετανάστες με ψευδείς και παραπλανητικούς ισχυρισμούς. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ένα βίντεο του 2024 με μετανάστη σε καταυλισμό στην Τυνησία, το όποίο υπέστη ψηφιακή επεξεργασία και κοινοποιήθηκε παραπλανητικά από ελληνικούς λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στο παραποιημένο βίντεο, ένας άνδρας εμφανίζεται να λέει στα αγγλικά ότι θέλει χρήματα, δωρεάν στέγαση και μια Αγγλίδα. Ωστόσο, ανάλυση του AFP διαπίστωσε ότι το βίντεο προέρχεται από παλαιότερο ειδησεογραφικό ρεπορτάζ του Associated Press (AP) στην Τυνησία. Στο αυθεντικό βίντεο, ο άνδρας μιλά στα αραβικά και αναφέρεται στην ανάγκη για προστασία και ασφάλεια, χωρίς να ζητά χρήματα ή δωρεάν στέγαση.
«Θέλω τα λεφτά μου, το σπίτι μου δωρεάν και μια Αγγλίδα. Είναι το όνειρό μου. Αν όλοι μπορούν να το έχουν αυτό, το θέλουμε κι εμείς». Η συγκεκριμένη φράση περιλαμβάνεται σε ανάρτηση στο Facebook που δημοσιεύθηκε στις 7 Αυγούστου 2026. Η ανάρτηση περιλαμβάνει ένα βίντεο διάρκειας περίπου 11 δευτερολέπτων, στο οποίο ένας μαύρος άνδρας εμφανίζεται να μιλά Αγγλικά με ένταση στην κάμερα, περιτριγυρισμένος από άλλους άνδρες.
Η ανάρτηση συνοδεύεται επίσης από το κείμενο:«Η μαζική μετανάστευση πρέπει να σταματήσει και εκατομμύρια πρέπει να επιστρέψουν». Ενώ σε μερικές άλλες αναρτήσεις, όπως εδώ, συμπεριλαμβάνεται ένα παρόμοιο μικρότερης διάρκειας βίντεο των έξι δευτερολέπτων.
Ωστόσο, το AFP διαπίστωσε ότι το βίντεο δημιουργήθηκε με την επεξεργασία ενός παλαιότερου, άσχετου αποσπάσματος, στο οποίο ο άνδρας μιλούσε αραβικά και δεν έκανε καμία αναφορά σε απαίτηση για χρήματα ή στέγαση .
Πολλαπλές παρόμοιες παραποιημένες εκδοχές
Το ίδιο βίντεο κοινοποιήθηκε την ίδια ημέρα και από άλλους ελληνικούς λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μεταξύ άλλων εδώ και εδώ. Ενώ ανάρτηση στο Instagram από τις 4 Ιουλίου 2026 από τον λογαριασμό globalgreeks_, ισχυρίζεται ότι το βίντεο δείχνει την Κρήτη εκείνη τη μέρα, περιλαμβάνοντας παραπλανητικό τίτλο«Crete, Greece July 4, 2026» και αναφέρει ότι«η Κρήτη έχει δει ένα μεγάλο κύμα λαθρομεταναστών, ειδικά στα νότια. 47 περισσότεροι έχουν φτάσει στο τελευταίο 24ωρο.» Η ανάρτηση μοιράστηκε και από άλλους λογαριασμούς όπως εδώ και έχει συγκεντρώσει έκτοτε πάνω από 3.900 προβολές και σχεδόν 300 κοινοποιήσεις, και εκατοντάδες ρατσιστικά σχόλια.
Την ίδια στιγμή παρόμοιες παραπλανητικές αναρτήσεις κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής διαδικύωσης και σε άλλες Ευρωπαικές χώρες όπως στη Σλοβακία, Τσεχία, και Πολωνία.
Στην Ελλάδα, παρόμοια ψευδείς δημοσιεύματα κοινοποιήθηκαν ήδη από τα τέλη του Μαΐου του 2026, ξεπερνώντας μαζί τις 1,500 κοινοποιήσεις. Ένα από αυτά κοινοποιήθηκε από τον προέδρο του εξωκοινοβουλευτικού πολιτικού κόμματος«Δημιουργία, Ξανά!», Θάνο Τζήμερο μέσω από τους λογαριασμούς του στο Facebook και X γράφοντας:«Δεν έρχονται για να δουλέψουν αλλά να για να ζουν αραχτοί εις υγείαν των κορόιδων», προκαλώντας δεκάδες ρατσιστικά σχόλια κατά των μεταναστών.
Το βίντεο στην πιο ευρέως κοινοποιημένη ελληνική ανάρτηση περιέχει υδατογράφημα με το όνομα του λογαριασμού στο Instagram«BRITS_AND_BOBS_3.0», όπου το βρήκαμε δημοσιευμένο στις 4 Αυγούστου 2026. Το προφίλ, το οποίο δημοσιεύει ρατσιστικό περιεχόμενο, αναφέρει επίσης το όνομα Darren Fitton στην περιγραφή του. Διαπιστώσαμε ότι ο ίδιος χρήστης δημοσιεύει πανομοιότυπο περιεχόμενο στο Facebook με αυτό το όνομα. Εντοπίσαμε επίσης το επίμαχο βίντεο στο προφίλ του στο Facebook, όπου είχε δημοσιευθεί σε ανάρτηση την ίδια ημέρα, στις 4 Αυγούστου 2026.
Και στις δύο πλατφόρμες, οι αναρτήσεις που περιέχουν το βίντεο συνοδεύονται από την εξής λεζάντα:«157 μετανάστες έχουν πλέον διασωθεί, αφού το μικρό τους σκάφος τυλίχθηκε στις φλόγες στη Μάγχη σήμερα το πρωί. Σύμφωνα με πληροφορίες, όλοι οι μετανάστες που επέβαιναν στο σκάφος επέζησαν και μεταφέρθηκαν με ασφάλεια στο Ντόβερ».
Η λεζάντα αναφέρεται επομένως σε μια πραγματική επιχείρηση διάσωσης, η οποία πραγματοποιήθηκε την ίδια ημέρα. Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης διασώθηκαν περισσότεροι από 170 μετανάστες από σκάφος που είχε πάρει φωτιά, ενώ προσπαθούσαν να διασχίσουν τη Μάγχη από τη Γαλλία προς το Ηνωμένο Βασίλειο. Το ίδιο προφίλ δημοσίευσε επίσης ανάρτηση στο Facebook στις 9 Αυγούστου 2026, στην οποία εμφανίζεται εικόνα δημιουργημένη με τεχνητή νοημοσύνη του άνδρα με την κουκούλα που φαίνεται στο βίντεο, συνοδευόμενη από το απόσπασμα σχετικά με τα χρήματα και τη δωρεάν στέγαση που εμφανίζεται στο παραποιημένο βίντεο.
Το αυθεντικό βίντεο γυρίστηκε στην Τυνησία το 2024
Μέσω αντίστροφης αναζήτησης εικόνας από το βίντεο, το AFP εντόπισε την αρχική πηγή: ένα ρεπορτάζ που δημοσιεύθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2024 στο κανάλι του Associated Press (AP) στο YouTube. Σύμφωνα με την περιγραφή του AP, το βίντεο γυρίστηκε στην Τύνιδα της Τυνησίας στις 22 Φεβρουαρίου 2024, σε καταυλισμό μεταναστών.
Το ρεπορτάζ αφορούσε τις αντιδράσεις μεταναστών στην έγκριση από το κοινοβούλιο της Αλβανίας μιας αμφιλεγόμενης συμφωνίας με την Ιταλία, βάσει της οποίας μετανάστες που εντοπίζονταν στην Ιταλία θα μεταφέρονταν σε κέντρα φιλοξενίας στη βόρεια Αλβανία.
Το αρχικό βίντεο διαρκεί 1 λεπτό και 26 δευτερόλεπτα. Ο ίδιος άνδρας εμφανίζεται μεταξύ των 0:54 και 1:12. Σε αντίθεση με την παραποιημένη εκδοχή που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στο αυθεντικό βίντεο μιλά ήρεμα στα αραβικά. Σύμφωνα με τη μετάφραση που συνοδεύει το βίντεο του AP, ο άνδρας, ο οποίος αναφέρεται ως Ahmed, λέει:
«Χρειαζόμαστε ασφάλεια και προστασία, επειδή δεν γνωρίζουμε τι θα μας συμβεί στην Αλβανία. Αν η απόφαση της Ευρώπης μας βοηθήσει, τη στηρίζουμε και ελπίζουμε ότι θα μας βοηθήσουν, επειδή ήδη διαφεύγουμε από τον πόλεμο».
Αραβόφωνος δημοσιογράφος του AFP εξέτασε ξεχωριστά το απόσπασμα και διαπίστωσε ότι τα λόγια του άνδρα ήταν κάπως ασύνδετα, αλλά τα μετέφρασε ως εξής:
«Τώρα χρειαζόμαστε προστασία και ειρήνη, επειδή δεν γνωρίζουμε τι θα μας πει το κράτος της Αλβανίας. Αν ανοίξει τις πόρτες του στους μετανάστες ή τους πρόσφυγες, είναι ευπρόσδεκτοι. Όταν ένα κράτος ή ένας οργανισμός βοηθά πρόσφυγες ή μετανάστες, είναι διότι διαφεύγουμε από τον πόλεμο».
Αυτό επιβεβαιώνει ότι, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζονται στο viral βίντεο, ο άνδρας δεν απαιτεί χρήματα ή δωρεάν στέγαση. Μιλά σε μια εντελώς διαφορετική γλώσσα, συγκεκριμένα στα αραβικά, και μιλά με ήρεμο τόνο φωνής. Επιπλέον, στο αρχικό ρεπορτάζ του AP δεν φαίνεται να κάνει κινήσεις με τα χέρια του, σε αντίθεση με την τροποποιημένη εκδοχή του πλάνου.
Οπτικές ασυνέπειες
Η ανάλυση και των δύο viral βίντεο αποκαλύπτει αρκετές ασυνέπειες. Σε σύγκριση με το αυθεντικό υλικό του AP, ούτε ο αριθμός των παρευρισκόμενων ούτε τα χαρακτηριστικά των προσώπων τους ταιριάζουν. Υπάρχουν επίσης διαφορές στις λεπτομέρειες των ρούχων.
Εξετάζοντας το συντομότερο σε διάρκεια βίντεο των έξι δευτερολέπτων, παρατηρούμε ότι ο αριθμός των ανθρώπων και τα χαρακτηριστικά των προσώπων τους δεν ταιριάζουν με εκείνα που εμφανίζονται στο αρχικό υλικό του AP. Μια ιδιαίτερα εμφανής διαφορά αφορά τα ρούχα του άνδρα που στέκεται στη δεξιά άκρη του πλάνου. Στο αυθεντικό βίντεο φορά ένα ριγέ μπλουζάκι, ενώ στο viral επεξεργασμένο απόσπασμα το μπλουζάκι φαίνεται να είναι λευκό.
Βρήκαμε το συντομότερο σε διάρκεια βίντεο σε καλύτερη ανάλυση σε αυτή την ανάρτηση στο Instagram που δημοσιεύθηκε στις 25 Μαΐου 2026. Υποβάλαμε αυτή την εκδοχή σε ανάλυση ήχου χρησιμοποιώντας το εργαλείο ανίχνευσης του InVID, το οποίο αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το AFP. Η ανάλυση έδειξε πιθανότητα 76% ότι το ηχητικό κομμάτι δημιουργήθηκε μέσω κλωνοποίησης φωνής.
Ένα ακόμη στοιχείο που υποδηλώνει ότι το περιεχόμενο είχε υποστεί επεξεργασία προέκυψε από ανάλυση που πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του InVID. Η ανάλυση έδειξε ότι τα άτομα που στέκονται στο προσκήνιο της σκηνής παρουσιάζουν σήματα διαφορετικά από εκείνα στο υπόλοιπο της εικόνας, γεγονός που υποδηλώνει ότι ενδέχεται να έχουν τροποποιηθεί ψηφιακά.
Σε σύγκριση με το αρχικό βίντεο του AP, στο βίντεο διάρκειας 11 δευτερολέπτων, το ριγέ μοτίβο και το σχήμα του γιακά στο μπλουζάκι που φορά ο άνδρας με τα γυαλιά ηλίου στη δεξιά άκρη του πλάνου είναι διαφορετικά. Παρατηρούμε επίσης ότι ο άνδρας που στέκεται δίπλα του εμφανίζεται στο παραποιημένο βίντεο να φορά λευκό μπουφάν με δύο μαύρα κορδόνια, ενώ στο αυθεντικό υλικό του AP είναι ορατό μόνο ένα κορδόνι, στη δεξιά πλευρά του πλάνου.
Στο ακριβές μέσο του βίντεο υπάρχει ένα σχεδόν ανεπαίσθητο κόψιμο, το οποίο ουσιαστικά το χωρίζει σε δύο ίσα μέρη. Στο πρώτο μισό, η κάτω γραμμή του κειμένου στο καφέ φούτερ του άνδρα που μιλά εμφανίζεται ως μια ασαφής θολούρα. Ο άνδρας που στέκεται στα δεξιά του φορά ένα λευκό μπουφάν με κουκούλα. Στο δεύτερο μισό του βίντεο, ωστόσο, τα θολά γράμματα στο καφέ φούτερ του άνδρα στο κέντρο μετατρέπονται στη σαφώς ευανάγνωστη λέξη«HONORED». Ταυτόχρονα, εμφανίζονται μαύρα κουμπιά στο λευκό μπουφάν του άνδρα που στέκεται δίπλα του, καθώς και μια κάθετη τσέπη στο στήθος με φερμουάρ, η οποία δεν ήταν ορατή στο πρώτο μισό του αποσπάσματος.
Η ανάλυση ήχου του μεγαλύτερου σε διάρκεια βίντεο με τη χρήση του εργαλείου ανίχνευσης του InVID έδειξε πιθανότητα 97% για κλωνοποίηση φωνής, γεγονός που υποδεικνύει ότι η ομιλία πιθανότατα δημιουργήθηκε ή τροποποιήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Το AFP έχει επαληθεύσει στο παρελθόν και άλλους ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με τη μετανάστευση εδώ.
Η γραμματοσειρά στην εισαγωγή άλλαξε και διορθώθηκε ένα τυπογραφικό λάθος στην επικεφαλίδα.
Έλεγχος γεγονότων, Μετανάστευση, Πολιτική
© AGENCE FRANCE-PRESSE | 2026 | Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. Οποιαδήποτε χρήση του περιεχομένου του AFP σε αυτόν τον ιστότοπο υπόκειται στους όρους χρήσης που διατίθενται στη διεύθυνση CGU. Με την πρόσβαση και/ή τη χρήση οποιουδήποτε περιεχομένου του AFP που διατίθεται σε αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε να δεσμεύεστε από τους προαναφερθέντες όρους χρήσης. Οποιαδήποτε χρήση του περιεχομένου του AFP γίνεται με δική σας αποκλειστική και πλήρη ευθύνη.
Αρχικά δημοσιεύτηκε εδώ.
