Περιβάλλον

Ισχυρισμός: Σας έπεισαν τα αιτία που ανακοινώθηκαν για τη φονική πυρκαγιά. Ούτε που κάηκε το φίλτρο του τσιγάρου. Συμπέρασμα: Τα αποτσίγαρα μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιά, ειδικά σε ξηρό καιρό με άνεμο. Το γεγονός ότι το φίλτρο δεν κάηκε στην πυρκαγιά της επαρχίας Λεμεσού δεν αναιρεί το πόρισμα της AFT, καθώς η οξική κυτταρίνη είναι ανθεκτική […]
Το άρθρο Τα αποτσίγαρα μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιά, ενώ το φίλτρο τους παραμένει άθικτο εμφανίστηκε πρώτα στο Fact Check Cyprus.

Εδώ και χρόνια κυκλοφορούν φήμες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι το Εθνικό Πάρκο Γέλοουστοουν στις Ηνωμένες Πολιτείες απειλείται από μια επικείμενη καταστροφή, εν μέρει επειδή βρίσκεται σε ένα οροπέδιο όπου η σεισμική δραστηριότητα είναι συχνή. Τις τελευταίες εβδομάδες, σε διάφορες γλώσσες –μεταξύ των οποίων και στα ελληνικά– διαδόθηκαν εικόνες και βίντεο που ισχυρίζονται παραπλανητικά ότι τα ζώα που ζουν στο πάρκο προσπαθούν να ξεφύγουν από μια επικείμενη φυσική καταστροφή. Χρήστες μέσων κοινωνικής δικτύωσης κοινοποίησαν στα ελληνικά μια εικόνα στην οποία δεκάδες αρκούδες ξαπλώνουν στον δρόμο στην είσοδο του πάρκου. Το AFP διαπίστωσε ότι η φωτογραφία δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και ότι μέχρι τις 23 Ιουλίου 2025 δεν υπήρξε καμία επίσημη αναφορά για συγκέντρωση μεγάλου αριθμού αρκούδων στην είσοδο του πάρκου. Το εθνικό πάρκο και ορισμένοι ειδικοί δήλωσαν επίσης στο AFP ότι καμία από τις φωτογραφίες που εμφανίζονται στις viral αναρτήσεις δεν δείχνει ζώα που φεύγουν από το πάρκο. Η περιοχή παρακολουθείται στενά λόγω των πολύ συχνών σεισμών, ενώ το ηφαίστειο του Γέλοουστοουν εξερράγη για τελευταία φορά πριν από 70.000 χρόνια. 

Ισχυρισμός: Το 2000 έως το 2023 κάηκαν 131,2 τετραγωνικά χιλιόμετρα δασικών εκτάσεων. Από το 2023 έως το 2025 κάηκαν 155,3 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Συμπέρασμα:  Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του EFFIS και του Τμήματος Δασών Κύπρου για την περίοδο 2000–2023, η συνολική καμένη δασική έκταση στην Κύπρο ανέρχεται σε 333,55 km², ενώ για τα έτη 2023-2025 […]
Το άρθρο Παραπληροφόρηση για τις καμένες δασικές εκτάσεις στην Κύπρο εμφανίστηκε πρώτα στο Fact Check Cyprus.

«ΠΩΣ ΒΑΖΟΥΝ ΦΩΤΙΕΣ! Κανένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Επίσημα, μόνοι τους τα βγάζουνε», αναφέρει η λεζάντα ενός βίντεο που κοινοποιήθηκε στο Facebook στις 15 Ιανουαρίου 2025 και από τότε έχει προβληθεί πάνω από 1,5 εκατομμύριο φορές.

Μετά τις πρόσφατες φονικές πλημμύρες στην Ισπανία και ιδιαίτερα στην περιοχή της Βαλένθια, διάφοροι ψευδείς και συνωμοσιολογικοί ισχυρισμοί άρχισαν να διαδίδονται μέσω των κοινωνικών δικτύων διεθνώς (όπως αναλύεται εδώ κι εδώ). Με μερικούς από αυτούς τους ισχυρισμούς ασχοληθήκαμε πρόσφατα σε άρθρα μας εδώ, εδώ κι εδώ.
]]>

«ΙΣΠΑΝΙΑ !! Πόλις Βαλένθια !!! ΠΡΙΝ τίς Πλημμύρες γιά 6 μέρες τά Άεροπλάνα ΨΕΚΑΖΑΝ τόν Ουρανό.!!!! Γιά ψάξτε νά δείτε τί κατήγγειλαν οι Ίσπανοί Μετεωρολόγοι..!!!», αναφέρει μια ανάρτηση στο Facebook από τις 4 Νοεμβρίου 2024, η οποία από τότε κοινοποιήθηκε πάνω από 900 φορές.

«Απίστευτο #Spain #Valencia», γράφει αυτή η viral ανάρτηση στο Facebook από τις 31 Οκτωβρίου 2024, η οποία έχει κοινοποιηθεί από τότε περισσότερες από 28.000 φορές. 

Τεράστια διάδοση, με δεκάδες χιλιάδες κοινοποιήσεις και εκατομμύρια προβολές, σημειώνει τις τελευταίες ημέρες βίντεο που τραβήχτηκε από αεροσκάφος επάνω από τη Νότια Εύβοια, το οποίο προβάλλει τον ισχυρισμό πως απεικονίζει ανεμογεννήτριες τοποθετημένες σε «όλη την καμένη Εύβοια». Ωστόσο, όπως θα εξετάσουμε στη συνέχεια, τα αιολικά πάρκα που φαίνονται στο βίντεο δεν έχουν τοποθετηθεί σε εκτάσεις που στο παρελθόν επλήγησαν από πυρκαγιές, ενώ έλαβαν άδεια πάνω από 20 χρόνια πριν.
]]>

Οι πλημμύρες που προκλήθηκαν από την καταιγίδα έσπασαν φράγματα και διέκοψαν την ηλεκτροδότηση σε περιοχές της Αυστρίας, της Πολωνίας, της Τσεχίας, της Ουγγαρίας, της Ρουμανίας και της Σλοβακίας, μετά από ισχυρούς ανέμους και ασυνήθιστα έντονες βροχοπτώσεις (αρχειοθετημένο εδώ). Εκτός από τους θανάτους, αρκετοί άνθρωποι αναφέρθηκαν ως αγνοούμενοι και εκατομμύρια άλλοι απομακρύνθηκαν από τα σπίτια τους (αρχειοθετημένο εδώ). 

«Μελέτη του Χάρβαρντ από το 2018 διαπίστωσε ότι οι ανεμογεννήτριες προκαλούν περισσότερη θέρμανση», αναφέρει το κείμενο ενός στιγμιότυπου οθόνης που αναρτήθηκε στο Facebook στις 21 Ιουλίου 2024, το οποίο από τότε έχει κοινοποιηθεί περισσότερες από 1.100 φορές. Το στιγμιότυπο οθόνης έχει επίσης τρεις εικόνες από τη μελέτη, οι οποίες δείχνουν πώς αλλάζει ή αντιδρά η θερμοκρασία ως «απάντηση» στην εφαρμογή ή τη χρήση της αιολικής ενέργειας σε ένα επίπεδο αναφοράς.

Με αφορμή την πυρκαγιά που ξέσπασε σε δασική έκταση στην περιοχή Πετριές της Εύβοιας το μεσημέρι της 29ης Ιουλίου 2024, εξαιρετικά μεγάλη διάδοση γνώρισε ο ισχυρισμός ότι “εξερράγη ανεμογεννήτρια”, η οποία παραλίγο να τραυματίσει πυροσβέστες, ύστερα από αναφορές δημοσιευμάτων. Ωστόσο, φωτογραφικά ντοκουμέντα, σε συνδυασμό με δηλώσεις από αυτόπτες μάρτυρες, με τους οποίους ήρθαμε σε επικοινωνία, και θα παρουσιάσουμε στο παρόν άρθρο, καταρρίπτουν τον ισχυρισμό. Ας δούμε τι ισχύει.
]]>

Το βίντεο που δείχνει μια αμμώδη παραλία καλυμμένη με διάφορους τύπους απορριμμάτων, όπως άδειες πλαστικές σακούλες και πλαστικά μπουκάλια, παρουσιάζεται ψευδώς ότι δείχνει τα επακόλουθα ενός φεστιβάλ αφιερωμένου στο περιβάλλον και τη φύση στη Μάλαγα της Ισπανίας, και έχει διανεμηθεί ευρέως σε πολλές γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων των ρουμανικών, των γαλλικών, των πορτογαλικών, των ουγγρικών και των ρωσικών.

«Η κλιματική αλλαγή είναι εδώ», γράφει μια ανάρτηση στο Facebook της 28ης Ιουνίου 2024, η οποία έχει κοινοποιηθεί από τότε πάνω από 1.700 φορές.

 «Χωρίς άμμο Σαχάρας! Η συγκλονιστική χημική ανάλυση της σκόνης αυτοκινήτων αποκαλύπτει ότι βαρέα μέταλλα και στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την τροποποίηση του καιρού πέφτουν από τον ουρανό! Το Βοσνιακό εργαστήριο βρήκε νικέλιο, βάριο και αλουμίνιο στο δείγμα που ξεπερνούσαν το γνωστό όριο κατά περισσότερο από 700 φορές, μαζί με άλλα βαρέα μέταλλα!», αναφέρει αυτή την ανάρτηση στο Facebook από τις 2 Απριλίου 2024, η οποία κοινοποιήθηκε περισσότερες από 1.700 φορές.

«ΕΝΑ ΑΛΛΟ ΕΙΔΟΣ ΨΕΚΑΣΜΑΤΟΣ», γράφει η λεζάντα ενός βίντεο που κοινοποιήθηκε περισσότερες από 2.700 φορές στο Facebook από τις 3 Απριλίου 2024. «Το ψέκασμα της αφρικανικής σκόνης», γράφει το κείμενο στο βίντεο.

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναπαράγεται φωτογραφία που απεικονίζει μεγάλη σειρά από εγκλωβισμένα οχήματα σε χιονισμένο αυτοκινητόδρομο. Η εικόνα συνοδεύεται από λεζάντα που «επεξηγεί» ότι πρόκειται για πρόσφατο συμβάν στη Γερμανία όπου πολλοί αυτοκινητόδρομοι αποκλείστηκαν λόγω αποφορτισμένων ηλεκτρικών οχημάτων που προκάλεσαν συμφόρηση. Ωστόσο, η λήψη της φωτογραφίας δεν είναι τωρινή και τοποθετείται σε διαφορετική χώρα, ενώ δεν υπάρχει κάποια ένδειξη ύπαρξης ηλεκτρικών οχημάτων.
]]>

«Συγκλονιστικές είναι οι εικόνες που μεταδίδουν ξένα ειδησεογραφικά μέσα μετά τον καταστροφικό σεισμό 6,8 βαθμών της Κλίμακας Ρίχτερ στο Μαρόκο» λέει η περιγραφή μιας ανάρτησης στην επίσημη σελίδα της εβδομαδιαίας εφημερίδας Πρώτο Θέμα στο Facebook, η οποία δημοσιεύθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου.

Κοινοποιήθηκε και καρφιτσώθηκε στον προσωπικό λογαριασμό που διατηρεί στην πλατφόρμα X – πρώην Twitter – ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, ένα βίντεο που, σύμφωνα με κείμενο που περιέχει, απεικονίζει τον εμπρησμό που οδήγησε στην αναζωπύρωση του μετώπου στην επαρχία της Λεμεσού στην Κύπρο. Η εξεταζόμενη ανάρτηση στη συνέχεια διεγράφη από το προφίλ του κ. Βελόπουλου, με τους διαχειριστές του λογαριασμού να παραδέχονται – σε νέα ανάρτηση – ότι κοινοποίησαν ατεκμηρίωτες πληροφορίες. Ωστόσο, ο ψευδής ισχυρισμός, που διαμοιράστηκε στον ηλεκτρονικό Τύπο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συνεχίζει να αναπαράγεται στο διαδίκτυο. Ας δούμε τι ισχύει.
]]>

Από τα μέσα Ιουλίου 2023 διαδίδεται μεταξύ χρηστών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ένα βίντεο που έχει συγκεντρώσει εκατοντάδες κοινοποιήσεις και υποτίθεται ότι απεικονίζει ανεμογεννήτριες στην Ιαπωνία να αναφλέγονται μετά από υπερφόρτωση ρεύματος. Ερευνώντας το οπτικοακουστικό υλικό, διαπιστώνουμε ότι η θεματική πλαισίωση είναι παραπλανητική και ο ισχυρισμός δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Ας δούμε τι ισχύει.
]]>

Το τελευταίο διάστημα εντοπίζονται αναρτήσεις στο ελληνικό Facebook, με ευρεία διάδοση, στις οποίες κοινοποιείται φωτογραφία που απεικονίζει πάνελ φωτοβολταϊκών που βρίσκονται παρατεταγμένα στην ύπαιθρο. Η εικόνα πλαισιώνεται από τον ισχυρισμό ότι η εν λόγω τοποθεσία βρίσκεται στη διαδρομή Θεσσαλονίκης – Γρεβενών και παρόλο που αποτελούσε εύφορη γεωργική έκταση στην οποία καλλιεργούνταν σιτηρά, καταστράφηκε προκειμένου να ανεγερθεί φωτοβολταϊκό πάρκο.
]]>

Το ντοκιμαντέρ (αρχειοθετημένο εδώ) ονομάζεται «Re: Kinderlos dem Klima zuliebe? Wenn Frauen in den Gebärstreik treten», το οποίο μεταφράζεται σε «Ατεκνία για το κλίμα: Όταν οι γυναίκες κάνουν απεργία γέννας». Η ταινία προβλήθηκε στο γαλλογερμανικό κανάλι ARTE στις 4 Φεβρουαρίου 2020.

Μεγάλη διάδοση έχει συγκεντρώσει ο ισχυρισμός ότι η εμπορική αμαξοστοιχία από το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη μετέφερε επικίνδυνα χημικά. Χρήστες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά στη συνέχεια και ο πρόεδρος του κοινοβουλευτικού κόμματος «Ελληνική Λύση» Κυριάκος Βελόπουλος, μιλώντας στο βήμα της Βουλής, χρησιμοποίησαν ως τεκμήριο μια φωτογραφία ενός κοντέινερ από το τρένο, στο οποίο αναγράφεται δήθεν η επωνυμία της «OCCL», μίας εταιρίας χημικών. Ωστόσο, αυτός ο ισχυρισμός δεν αληθεύει. Ας δούμε τι ισχύει.
]]>

Από τα τέλη Ιανουαρίου 2023, αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προβάλλουν πληθώρα παραπλανητικών ισχυρισμών σχετικά με τα συμβόλαια εμβολίων της Pfizer στην Ταϊλάνδη. Πιο συγκεκριμένα, στις αναρτήσεις αναφέρεται ότι η Ταϊλάνδη γίνεται η πρώτη χώρα που θα κηρύξει άκυρα τα συμβόλαια για εμβόλια κατά της COVID-19, σύμφωνα με τον Dr. Sucharit Bhakdi. O Bhakdi, σε πρόσφατη συνέντευξή του σύμφωνα με τους ισχυρισμούς, δήλωσε ότι αφού μίλησε με υψηλόβαθμους συμβούλους της κυβέρνησης, εκείνοι σχεδιάζουν να ακυρώσουν τα συμβόλαια. Ωστόσο, αυτός ο ισχυρισμός είναι αναληθής.
]]>

«Τσουνάμι…στα παράλια της Τουρκίας», γράφει μια ανάρτηση στο Facebook της 6ης Φεβρουαρίου 2023.