Το ηφαίστειο Άνακ Κρακατόα της Ινδονησίας εξερράγη πολλές φορές τον Σεπτέμβριο του 2026, εκτοξεύοντας πίδακες λάβας και ηφαιστειακής τέφρας στον ουρανό, αλλά το βίντεο που υποτίθεται ότι δείχνει το περιστατικό και που διαδόθηκε στο διαδίκτυο, ήταν αποτέλεσμα χρήσης τεχνητής νοημοσύνης (AI). Ο δημιουργός του βίντεο δήλωσε στο AFP ότι δεν απεικονίζει πραγματική έκρηξη. Το παραπλανητικό βίντεο — το οποίο δημοσιεύθηκε ως αυθεντικό από ορισμένα ελληνικά μέσα ενημέρωσης — φαίνεται επίσης να παρουσιάζει το ηφαίστειο να βρίσκεται δίπλα σε κατοικημένη περιοχή, ενώ το πραγματικό Άνακ Κρακατόα βρίσκεται σε ένα ακατοίκητο νησί.
«Το ηφαίστειο Krakatoa στην Ινδονησία εξεράγη την Κυριακή σε μια εντυπωσιακή έκρηξη, εκτοξεύοντας λάβα και ηφαιστειακή τέφρα», ανέφερε μια ανάρτηση στο Facebook στις 10 Σεπτεμβρίου 2026, πυροδοτώντας μια συζήτηση στα σχόλια μεταξύ χρηστών των κοινωνικών δικτύων σχετικά με το αν το βίντεο ήταν αυθεντικό ή είχε δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.
Το ίδιο βίντεο κοινοποιήθηκε ήδη από τις 8 Σεπτεμβρίου από διάφορους λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην Ελλάδα και την Κύπρο, στο Facebook, το Instagram και το TikTok, συγκεντρώνοντας χιλιάδες προβολές.
Το βίντεο φέρεται να δείχνει τη στιγμή της έκρηξης του ηφαιστείου Άνακ Κρακατόα, όπως φαίνεται από μια κατοικημένη περιοχή, με τη λάβα να εκτοξεύεται στον ουρανό και τους κατοίκους να τρέχουν να σωθούν.
Αρκετά μέσα ενημέρωσης στην Ελλάδα δημοσίευσαν ρεπορτάζ για το Άνακ Κρακατόα της Ινδονησίας και συμπεριέλαβαν το βίντεο που δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Ελληνικές ιστοσελίδες ειδησεογραφικών μέσων, όπως η δημοκρατία, το ekriti και το Ζούγκλα, δημοσίευσαν το βίντεο χωρίς να αναφέρουν ότι είχε δημιουργηθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Το κανάλι OPEN μέσω του λογαριασμού του στο TikTok, Open News, και η ιστοσελίδα της εφημερίδας Η Καθημερινή, δύο από τα πιο αξιόπιστα ειδησεογραφικά μέσα της Ελλάδας, σύμφωνα με την έρευνα του Reuters Institute 2026 Digital News Report, ανέφεραν το περιστατικό συμπεριλαμβάνοντας επίσης το βίντεο που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη στο ρεπορτάζ τους. Στη συνέχεια, το Open News αφαίρεσε την ανάρτησή του στο TikTok που περιείχε το βίντεο.
Στιγμιότυπο οθόνης της παραπλανητικής ανάρτησης από τον λογαριασμό Open News του καναλιού OPEN στο TikTok που συγκέντρωσε χιλιάδες προβολές. Το κόκκινο «Χ» και το σύμβολο τεχνητής νοημοσύνης «ΑΙ» προστέθηκαν από το AFP. Λήψη εικόνας: 11/9/2026
Στο όρος Άνακ Κρακατόα σημειώθηκαν αρκετές σημαντικές εκρήξεις μεταξύ 4 και 6 Σεπτεμβρίου 2026, με αποτέλεσμα η ηφαιστειακή τέφρα να εξαπλωθεί σε διάφορες περιοχές της Ινδονησίας, συμπεριλαμβανομένης της ευρύτερης περιοχής της Τζακάρτα και του Λαμπούνγκ, σύμφωνα με κατοίκους που ανέφεραν παχιά στρώματα τέφρας στις περιοχές τους (αρχειοθετημένα εδώ και εδώ). Περαιτέρω μικρής κλίμακας εκρήξεις αναφέρθηκαν στις 8 Σεπτεμβρίου, την ίδια μέρα που κοινοποιήθηκαν στο διαδίκτυο παραπλανητικές αναρτήσεις στα ελληνικά, οι οποίες περιείχαν το βίντεο που είχε δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.
Χιλιάδες πτήσεις εσωτερικού και εξωτερικού — ιδίως εκείνες που αναχωρούσαν από το κύριο αεροδρόμιο της Ινδονησίας, το Διεθνές Αεροδρόμιο Σουκάρνο-Χάτα — ακυρώθηκαν λόγω της ηφαιστειακής δραστηριότητας, με αποτέλεσμα να μείνουν εγκλωβισμένοι περισσότεροι από 340.000 επιβάτες.
Ωστόσο, το βίντεο, το οποίο διαδόθηκε ευρέως συνοδευόμενο από παρόμοιο παραπλανητικό ισχυρισμό σε πολλές γλώσσες, όπως χίντι, ταϊλανδικά, βιρμανικά, σλοβακικά και γερμανικά, ήταν στην πραγματικότητα δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη.
Δημιούργημα τεχνητής νοημοσύνης
Μια αντίστροφη αναζήτηση στιγμιότυπων από καρέ του βίντεο μέσω Google έδειξε ότι το αρχικό βίντεο είχε αναρτηθεί στο Facebook στις 7 Σεπτεμβρίου 2026.
Το βίντεο είχε την ένδειξη«περιεχόμενο τεχνητής νοημοσύνης», ενώ το προφίλ που κοινοποίησε το βίντεο αναγράφει στις πληροφορίες του την ένδειξη«με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης».
Ο δημιουργός του δήλωσε στο AFP στις 12 Σεπτεμβρίου ότι το βίντεο ήταν«εξ ολοκλήρου δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη και δεν απεικονίζει πραγματική ηφαιστειακή έκρηξη».
«Κατάγομαι από το Μόντρεαλ του Καναδά και εγώ δημιούργησα το βίντεο», είπε.«Στην αρχική μου ανάρτηση, το περιεχόμενο είχε ξεκάθαρα επισημανθεί ως δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη.»
«Το γεγονός ότι ορισμένοι θεατές πίστεψαν ότι ήταν αληθινό αντανακλά το πόσο γρήγορα εξελίσσεται η τεχνολογία δημιουργίας βίντεο. Δεν υπήρξε ποτέ η πρόθεση να παρουσιαστεί ως αυθεντικό βιντεοσκοπιμένο υλικό.»
Μια πιο προσεκτική ανάλυση του βίντεο αποκαλύπτει αρκετές οπτικές ασυνέπειες που είναι χαρακτηριστικές όταν το περιεχόμενο έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.
Στην αρχή του βίντεο, φαίνονται πέντε άτομα να στέκονται κοντά στα αυτοκίνητα στο δρόμο μιας αστικής περιοχής, ενώ στο βάθος φαίνεται να εκρήγνυται το ηφαίστειο. Ένα από τα άτομα — που φοράει γκρι μπλούζα και το οποίο έχουμε επισημάνει με τον κόκκινο αριθμό 1 — εξαφανίζεται περίπου στο έκτο δευτερόλεπτο του βίντεο, ενώ τα χέρια των υπολοίπων ατόμων που φαίνονται να φεύγουν τρέχοντας από τον τόπο του συμβάντος εμφανίζονται παραμορφωμένα.
Το εργαλείο ανίχνευσης Hive AI Detector επισήμανε το διαδεδομένο βίντεο ως«πιθανό κατά 99,9%» να έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.
Μια αναζήτηση με λέξεις κλειδιά οδήγησε σε έναν λογαριασμό στο Instagram, ο οποίος είχε δημοσιεύσει διάφορα βίντεο από την πραγματική έκρηξη του όρους Άνακ Κρακατόα τον Σεπτέμβριο (αρχειοθετημένο εδώ και εδώ).
Η Destinasi Ocy, η οποία δήλωσε ότι είναι η ιδιοκτήτρια του λογαριασμού, είπε στο AFP στις 9 Σεπτεμβρίου ότι βιντεοσκόπησε την έκρηξη από ένα αλιευτικό σκάφος κοντά στο ηφαίστειο στις 4 Σεπτεμβρίου, επισημαίνοντας ότι το ηφαίστειο βρίσκεται στη μέση της θάλασσας και ότι«η έκρηξη δεν είναι ορατή από την ξηρά».
Η δημιουργός με έδρα την Τζακάρτα, η οποία καταγράφει αλιευτικές δραστηριότητες σε όλη την Ινδονησία, είπε ότι εκείνη και 12 επιπλέον άτομα ψάρευαν κοντά στο Κρακατόα, όταν η άγρια θάλασσα τους ανάγκασε να αναζητήσουν καταφύγιο κοντά στο ηφαίστειο. Γύρω στις 11 το βράδυ άκουσαν δυνατές βροντές καθώς το ηφαίστειο εκρηγνώνταν, ανέφερε.
«Όταν υλικό της έκρηξης άρχισε να πέφτει πάνω στο σκάφος μας, η ασφάλεια έγινε η μοναδική μας προτεραιότητα», είπε, προσθέτοντας ότι η ομάδα μάζεψε αμέσως τον εξοπλισμό της και αποχώρησε από την περιοχή.
Η περιοχή του ηφαιστείου βρίσκεται σε ένα ακατοίκητο νησί μεταξύ των νησιών Σουμάτρα και Ιάβα της Ινδονησίας. Οι πλησιέστερες κατοικημένες περιοχές βρίσκονται στο Λαμπούνγκ της Σουμάτρα και στο Μπαντέν της Ιάβα. Αντίθετα, το βίντεο που έγινε viral φαίνεται να δείχνει σπίτια που βρίσκονται πολύ κοντά στο ηφαίστειο που εκρήγνυται, μια εικόνα που έρχεται σε αντίθεση με τη γεωγραφία της περιοχής (αρχειοθετημένος σύνδεσμος).
Στιγμιότυπο οθόνης όπου η θέση του ηφαιστείου επισημαίνεται με κόκκινο χρώμα, ενώ οι πλησιέστερες κατοικημένες περιοχές επισημαίνονται με κίτρινο και μπλε χρώμα από το AFP
Το AFP έχει ήδη διαψεύσει και άλλους ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με ηφαιστειακές εκρήξεις, οι οποίοι βασίζονται σε περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη. Περισσότερες επαληθεύσεις σχετικά με ισχυρισμούς βασιζόμενους σε περιεχόμενο που έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη στα ελληνικά έχουν δημοσιευτεί εδώ.
© AGENCE FRANCE-PRESSE | 2026 | Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. Οποιαδήποτε χρήση του περιεχομένου του AFP σε αυτόν τον ιστότοπο υπόκειται στους όρους χρήσης που διατίθενται στη διεύθυνση CGU. Με την πρόσβαση και/ή τη χρήση οποιουδήποτε περιεχομένου του AFP που διατίθεται σε αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε να δεσμεύεστε από τους προαναφερθέντες όρους χρήσης. Οποιαδήποτε χρήση του περιεχομένου του AFP γίνεται με δική σας αποκλειστική και πλήρη ευθύνη.
Αρχικά δημοσιεύτηκε εδώ.
